Ahşap Oturtma Çatı Karkası Elemanları
Ahşap çatılar, Türkiye'deki konutların büyük çoğunluğunda kullanılan taşıyıcı sistemlerdir. Bir çatının yükünü taşıyan çatı tahtası değil, altındaki ahşap iskelettir (karkas). Peki bu karkası oluşturan elemanlar nelerdir?
1. Bırakma Kirişi (Yastık)
Çatının üzerine oturacağı betonarme döşemeye (veya kirişlere) yatay olarak serilen ve binaya sabitlenen 5x10 cm veya 10x10 cm ebatlarındaki kalaslardır. Tüm çatının yükü önce dikmelere, oradan da bırakma kirişleri vasıtasıyla betonarmeye aktarılır.
2. Dikmeler (Direkler)
Çatının yüksekliğini belirleyen dikey elemanlardır. Genellikle 8x8 cm veya 10x10 cm fırınlanmış keresteden yapılır. Çatının orta kısmındaki (mahya altı) dikmeler en uzun olanlardır.
3. Aşıklar (Yatay Taşıyıcılar)
Dikmelerin üzerine yatay olarak atılan, tüm çatıyı boydan boya geçen ana taşıyıcı kirişlerdir. Genellikle 10x10 cm veya 10x12 cm ebatlarındadır.
4. Mertekler (Eğimli Elemanlar)
Aşıkların üzerine çatı eğimi yönünde (yukarıdan aşağıya doğru) dizilen ve üzerine kaplamanın (OSB veya tahta) çakıldığı elemanlardır. Standart bir çatıda mertekler genellikle 5x10 cm ebatlarında olur ve aralarındaki mesafe 50-60 cm civarında tutulur.
Sık Yapılan Ahşap Çatı Hataları
Piyasada keresteden tasarruf etmek için mertek aralarının 80-100 cm açıldığı çok sık görülür. Bu durum ilk kışta üzerine kar yağdığında çatının bel vermesine (çökmesine) sebep olur. SerMimar projelerinde TS 498 kar yükü standartlarına göre mertek aralıkları statik olarak hesaplanır.
