Fırtınalarda Haberlere Çıkan Çatılar
Her kış aylarında lodos estiğinde haberlerde "Çatı uçtu, araçların üzerine düştü" manşetlerini görürüz. Çoğu insan rüzgarın çatıya doğrudan vurarak (iterek) uçurduğunu düşünür. Oysa gerçek bambaşkadır: Çatıyı uçuran şey itme değil, emmedir (Vakum Etkisi).
Vakum Etkisi (Kaldırma Kuvveti) Nasıl Oluşur?
Rüzgar, binanın cephesine çarpıp çatıdan yukarı doğru aşarken hızlanır. Bernoulli prensibine göre hızı artan havanın basıncı düşer. Yani çatının üzerindeki hava basıncı azalırken, evin içindeki (veya çatı arasındaki) hava basıncı sabit kalır. Alttaki yüksek basınç, üstteki alçak basınca doğru hücum eder ve çatıyı bir uçak kanadı gibi yukarı doğru kaldırır.
Çatı Uçmasını Engellemenin Yolları
1. Bağlantı Elemanlarının Zayıflığı
Ahşap çatılarda yapılan en büyük hata, merteklerin aşıklara sadece tek bir çivi çakılarak tutturulmasıdır. Çivi, çekme (yukarı asılma) kuvvetine karşı çok zayıftır. Mutlaka "galvanizli sismik rüzgar bağlantı ankrajları" veya özel yapısal vidalar kullanılmalıdır.
2. Saçak Altlarının Kapatılması
Rüzgarın doğrudan çatı boşluğuna (saçakların altından) girmesi çatıyı bir paraşüt gibi şişirir. Saçak altı kaplamalarının (alın tahtalarının) sağlam çakılması rüzgarın içeri sızmasını engeller.
3. Sandviç Panellerde Rüzgar Vidaları
Sanayi tesislerinde rüzgar yükü çok daha kritiktir. Sandviç panel veya trapez sac çatılarda, mahya (tepe) ve saçak (uç) bölgelerine standart miktarından 2 kat daha fazla çatı vidası atılmalı (sıkılaştırma bölgesi) ve vidaların çekme kapasiteleri test edilmiş olmalıdır. SerMimar, tüm sanayi tipi çatılarda bilgisayar destekli rüzgar yükü simülasyonu (CFD) uygulamaktadır.
